Niemandsland


TEKST VAN DE WEEK

Bron: Nationaal Archief, Fotograaf: Joop van Bilsen/ Anefo

Nederlandse dans

Lisa Smal

22-12-2018

Weer legt iemand van achter zijn handen op mijn heupen. Hardhandig trekt hij me naar zich toe. Boven de muziek uit schreeuwt hij veel te hard in mijn oor: “Jij danst niet Nederlands!” Ik voel zijn hete adem in mijn nek. Hij draait me om. “Waar kom je vandaan?”

Ik voel me ongemakkelijk. Niet alleen doordat hij ook nog even goed in m’n kont knijpt - daar ben ik na een paar jaar uitgaan op het Leidseplein wel aan gewend geraakt - maar door de dingen die hij zegt. Hij bedoelt het waarschijnlijk als compliment, net als de vorige drie mannen die in mijn oor schreeuwden dat ik niet Nederlands dans. Ik ben erachter gekomen dat “niet-Nederlands-dansen” iets positiefs is. Het betekent dat je sexy bent. En als iemand op het Leidseplein om drie uur ’s nachts tegen je zegt dat je sexy bent, dan is dat een compliment.

Blieve loepe

[Blijven lopen]

Josien Arts

14-12-2018


Ik ben opgegroeid in Brabant met een Limburgse vader. Bij ons thuis stond regelmatig Limburgse muziek op. Een aantal nummers luister ik nog altijd, waaronder Blieve loepe van Rowwen Hèze. De tekst is tijdloos, maar is op sommige momenten nóg actueler dan anders. Momenten zoals nu.

Ge zeet ze nog zaat in ow leave.

[Je ziet ze nog vaak in je leven]

Ze zitte allien, niemand kiek na ze um.

[Ze zitten alleen, niemand kijkt naar ze om]

Ze griepe der altied net neave.

[Ze grijpen er altijd net naast]

Groene groei? Eeuwenlang was het een vanzelfsprekendheid

Peter Henk Steenhuis

07-12-2018


BUBBELONIË We trekken ons terug in onze veilige bubbel. Verliezen we zo het vermogen elkaar te begrijpen en te bereiken? In een serie columns trekt Peter Henk Steenhuis langs de grenzen van onze taal op zoek naar de grenzen van onze werelden. Vandaag: groen & groei.

Wie afgelopen dagen goed geluisterd heeft naar het debat over Schiphol, moet het zijn opgevallen dat er iets aan het veranderen is. De groei van de luchtvaart staat ter discussie. Nog niet echt, maar zelfs de grootste mobiliteitspartij van Nederland, de VVD, zegt nu dat ze niets meer moeten hebben van ongebreidelde groei. Kamerlid Remco Dijkstra wil ‘duurzame groei’. Schiphol moet de vluchten aan zich binden waar Nederland het meeste baat bij heeft. ‘Pretvluchten’, zoals een retourtje Barcelona voor een paar tientjes, kunnen volgens hem het best worden opgevangen door de trein.

Tijd voor een beter Van Dale woordenboek

Josien Arts

30-11-2018


Beste redactie,

Bedankt voor jullie langverwachte antwoord op mijn brief. Redacteur Hans de Groot schrijft dat jullie “het als de taak van het woordenboek [zien] om het feitelijk taalgebruik te registreren.” Dat begrijp ik, maar de vraag is: wiens taalgebruik betreft dit? En, minstens even belangrijk, van wie niet? Ik heb bijvoorbeeld nog nooit gehoord van sommige woorden en zinnen die jullie als synoniem, hyponiem of voorbeeldzin weergeven.

De vrouw als gleufdier, de man als zaadschieter?

Lisa Smal

29-11-2018


Geachte baas,

Bedankt voor uw reactie. Ik begrijp dat het de taak van het woordenboek is om het gebruik van taal feitelijk te registreren. Daarom snap ik dat een veelgebruikt woord zoals “gleufdier” niet mag missen in de Van Dale.

Uw reactie zette mij aan het denken. Het is inderdaad belangrijk dat mensen alle woorden, die te pas en te onpas gebruikt worden, kunnen opzoeken in het woordenboek. Ook als deze stereotyperend zijn en/of een negatieve connotatie hebben. Uit het oogpunt van dit argument wil ik u er graag op wijzen dat er nog woorden missen in de omschrijvingen van ‘man’ en ‘vrouw’.

Taal als prisma om sociale kwesties te begrijpen

Francio Guadeloupe

28-11-2018


Als ik de respons van Hans de Groot, redacteur van Van Dale, op de brief van Josien Arts zou volgen, dan is het vanzelfsprekend dat je altijd met mannen begint in een gesprek of tekst over gender (in goed Nederlands zeggen we genus), want beginnen met mannen komt overeen met alledaags taalgebruik. Nederlands' meest bekende woordenboek geeft slechts de status quo weer. Het is een kwestie van feiten rapporteren. Het lijkt allemaal zo onschuldig.

Van Dale vergeet de huidige maatschappij te weerspiegelen

Koen Janssen

27-11-2018


WTF?! (Van Dale: afkorting van: what the fuck? (verbazing) krijg nou wat, (ergernis) in vredesnaam)

Met stijgende verbazing las ik het opmerkzame stuk van Josien Arts over de zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden die Van Dale gebruikt om ons even iets beter te laten begrijpen wat een vrouw ook alweer is. Niet alleen leert Van Dale ons dat vrouwen “moeder” zijn (oké, al kom ik "vader" bij 'man' niet tegen), maar ook dat ze van “lichte zeden” zijn en dat ze vooral van alles aangedaan (mag?) worden. Zo "randt" men een vrouw "aan" of, met evenveel beschikking, wordt een vrouw “genomen”. Verder helpt het ook niet dat in het rijtje synoniemen voor vrouw “Gleuf” en “Gleufwijf” respectievelijk positie drie en vier bezetten. Ter vergelijking, de synoniemen op dezelfde plaats bij het woord ‘man’ zijn: “Heer” en “Heerschap”.