NIEMANDSLAND

Blaming the victim

Jan Willem Duyvendak

05-02-2018

Ja hoor, het is weer de schuld van de vrouw, de homo en de migrant. Tenminste als we Ewald Engelen moeten geloven in de Groene van afgelopen week:

“De belangrijkste teloorgang van links is volgens mij de terreur (sic) van de identiteitspolitiek waar Nederland nu al dertig jaar onder lijdt. (….) Inkomen, kapitaal en onderwijskwaliteit zijn kennelijk even belangrijk als hoofddoekjes, kinderfeestjes en seksuele gebruiken.”

Het staat er echt: dat er wordt gediscussieerd over Zwarte Piet, dat moslims hun godsdienstvrijheid verdedigen en dat homo’s hebben gestreden voor de openstelling van het huwelijk, is de hoofdoorzaak van de teloorgang van links. Homo’s, feministen en zwarte activisten zijn vervelende aandachtstrekkers die afleiden van waar het werkelijk om zou moeten gaan: klassenstrijd. In de voetsporen van de Amerikaanse politicoloog Mark Lilla beweert Engelen dat linkse partijen hun oren teveel hebben laten hangen naar deze ‘identiteitsbewegingen’. De overwinning van Trump, Brexit en de opkomst van Wilders en Baudet, het zou allemaal de schuld zijn van degenen die discriminatie op grond van ras, gender en seksuele voorkeur op de politieke agenda hebben weten te plaatsen.


Hier is sprake van minstens 3 misverstanden:

I) Alsof identiteit pas bestaat als de gediscrimineerde groepen gelijke rechten claimen. Alsof witte, heteroseksuele mannen niet eeuwenlang vanzelfsprekend de baas zijn geweest en dus eindeloos hun eigen identiteitspolitiek hebben gevoerd. Wie gaven en geven leiding aan ons land? Wie waren en zijn de baas bij werkgevers en vakbeweging?  

II) Alsof sociaaleconomische ongelijkheid en culturele achterstelling niet totaal verknoopt zijn: de ergste economische uitbuiting (slavernij) trof niet toevallig zwarte Afrikanen; vrouwen verdienen nog steeds veel minder dan mannen en zijn nauwelijks economisch zelfstandig; homo’s leden onder discriminatie op de arbeidsmarkt (zo werden zij in Amsterdam decennialang niet als ambtenaar aangenomen). Ik ben niet per se een fan van de term intersectionaliteit, maar “inkomen en kapitaal” zijn evident vervlochten met gender, etniciteit, leeftijd en seksuele voorkeur. Klasse is net zo goed een identiteit.

III) Alsof een effectieve sociaaleconomische agenda en een progressief culturele niet kunnen samengaan. Hebben de linkse partijen in Nederland het echt vooral over culturele thema’s?  En minstens zo belangrijk: voor zover het over culturele thema’s gaat, is dat de reden dat laagopgeleide kiezers overlopen naar de PVV en FvD? Nee, op onderwerpen als vrouwen- en homorechten hebben FvD en de PVV hetzelfde verhaal als de linkse partijen. Het  opmerkelijke van Nederland is nu juist dat ook ‘rechts’, anders dan in veel andere landen, de culturele erfenis van de jaren zestig stevig heeft omarmd. Als 94% van de Nederlanders het homohuwelijk steunt, hoeven linkse partijen niet bang te zijn voor vervreemding van kiezers als ze LGBT-doelen steunen.  

Hoe dan te verklaren dat kiezers van links naar rechts overstappen? Als het niet de schuld is van de gender-neutrale rompertjes in de HEMA, komt dat dan wellicht omdat links onvoldoende een aansprekend verhaal heeft over gelijkheid in een geglobaliseerde economie? En misschien zou het helpen als sommigen op links bij sociaaleconomische onderwerpen een iets minder apodictische en apocalyptische toon aanslaan?