Eer of vrijheid?

Tahmina Mitra Ashraf

02-11-2017

“Wat is eer?”, vraag ik. Antwoord: “Als iemand naar je vrouw kijkt, schaadt deze persoon en die situatie je eer.” “Als je dochter een vriend heeft, schaadt ze de eer van de familie.” “Als een vrouw te blote kleding draagt, schaadt dat de eer van haar man/broer/vader. Zij is immers de “namoos” (eer) van die mannen...”

Wat ik mij altijd afvraag: Waarom heeft eer bijna altijd te maken met “de vrouw” ? En waarom gaat het bijna altijd om de eer van “de man”? Daarnaast, wanneer ik als een Afghaanse vrouw de eer van de familie wil bewaken, moet ik mij dan beperken in mijn individuele vrijheden? Zo ja, hoeveel vrijheid ben ik bereid af te staan om de “eer” of de “goede naam” van mijn familie niet te schaden?

Dit zijn lastige vragen waar vrouwen uit eerculturen dagelijks mee worstelen. Bij elke beslissing waar “eer” om de hoek komt kijken, neem ik even een pauze. Vervolgens luister ik naar mijn innerlijke stem. De stem die mij helpt bij het maken van mijn uiteindelijke keuzes in het leven. Mijn innerlijke stem is een krachtige. Zij vertelt mij dat ik het fundamentele recht heb om mijn leven in te richten zoals ik dat wil. Zij vertelt mij dat ik onafhankelijk van anderen om mij heen keuzes kan maken die goed aanvoelen. Zij vertelt mij ook dat iedereen daar uiteindelijk gelukkiger van wordt. Gelukkig kán ik luisteren naar deze innerlijke stem. Ik omarm deze vrijheid, ook als dit betekent dat ik af en toe afstand moet nemen van de eercultuur.  

Deze beslissingen gaan altijd over een balans tussen eer en vrijheid. Ik probeer te verenigen wat volgens velen niet verenigbaar is. Want waarom zou dat niet mogelijk zijn? Wie bepaalt dat het niet mogelijk is?

Natuurlijk betekent het dat je af en toe creatief moet zijn en extra na moet denken bij keuzes in je leven, maar dat neemt niet weg dat je de regie over je leven zelf in handen hebt. Geef je die regie weg en laat je je onderdrukken door normen die je ongelukkig maken, dan is dat ook een keuze. In dat geval ben je zelf verantwoordelijk en moet je de consequenties van je keuzes accepteren.

Helaas komt niet iedereen tot dezelfde conclusie als ik, omdat eer in bepaalde gemeenschappen “dwang” met zich meebrengt. Het is soms een harde gewoonteregel waar je als mens en vooral als vrouw moeilijk aan kunt ontsnappen. Overwin je de angst en luister je naar je innerlijke stem, die je soms naar “oneervolle” keuzes kan sturen? Dan kan je weleens het slachtoffer worden van eergerelateerd geweld, dat zowel verbaal als non-verbaal geweld kan betekenen, en soms zelfs de dood.