Niemandsland

Van Niemand. Voor Iedereen.

ARCHIEF

Maart 2018


First World Problems

Fenneke Wekker

24-03-2018

Het is goed om te reizen naar verre landen. Je ziet wat van de wereld en je wordt je bewust van al die immense verschillen; tussen landen en werelddelen, maar vooral tussen wat ‘normaal’ gevonden wordt op de ene plek en op de andere.

Leren van de ervaringen van anderen

Rosanne Salimi

09-03-2018

In mijn klas wordt er veel gediscussieerd. Het vak dat ik doceer, maatschappijleer, leent zich er goed voor: bijna elke les bespreken we actuele vraagstukken om leerlingen te prikkelen hun eigen normen en waarden te ontdekken en kritisch te bekijken.

De mannenpil

Lisa Smal

02-03-2018

Met mijn benen wijd lig ik op tafel. Al voor de vierde keer dit jaar. De gynaecologe wurmt een condoom om het echoapparaat. Ze smeert er gel op. “Nou,” zegt ze, “kijken of we op deze manier dat spiraaltje kunnen vinden.” Ik wacht op de woorden: “Ik zal het apparaat ook een beetje warm maken”. Maar die komen deze keer niet.


Februari 2018

Het productieve lichaam

Ilios Willemars

23-02-2018

Josien Arts schreef in haar stuk deze week het volgende: “persoonlijk begrijp ik het belang van ‘zelfbeschikking’ over of ‘autonomie’ van het dode lichaam niet. […] Zoals ik het begrijp, kunnen dode mensen levende mensen redden. Waarom zouden we dat dan niet doen?”

Wel de lusten, niet de lasten?

Lea Klarenbeek

22-02-2018

De donorwet, die het doneren van organen de norm maakt, roept een boel nieuwe vragen op. Eén bijzonder ongemakkelijk vraagstuk daarbij is: heeft iemand die expliciet de keuze maakt om zelf niet te doneren wel het recht om een donororgaan te ontvangen?

De donorwet dwingt mensen na te denken over het leven van een ander

Josien Arts

21-02-2018

In deze bijdrage aan het debat rondom de nieuwe donorwet, zal ik maar meteen met de deur in huis vallen: persoonlijk begrijp ik het belang van ‘zelfbeschikking’ over of ‘autonomie’ van het dode lichaam niet. Zeker niet als het tegenover het belang van het voortbestaan van andermans levende lichaam staat.

Maar je kan toch altijd ‘nee’ kiezen…..?

Fatiha El-Hajjari

20-02-2018

Zoals gebruikelijk roept de invoering van een nieuwe wet veel vragen en discussies op. Discussie rondom de nieuwe donorwet is daarbij geen uitzondering. Sommigen moedigen de nieuwe donorwet aan en zijn blij dat ‘de luie burger’ nu eindelijk gedwongen wordt actief een keuze te maken in het Donorregister.

Mijn lichaam van de staat?

Fenneke Wekker

19-02-2018

Het is er doorheen. Het lichaam dat vanaf 2020 geboren wordt (dat zouden de lichamen van mijn kleinkinderen kunnen zijn) is in eerste instantie van de staat. Tenzij het lichaam – of een familielid ervan – aangeeft liever niet in delen weg te willen worden gegeven na het intreden van de dood.

Collega’s zijn geen concurrenten

Josien Arts

13-02-2018

Op uiteenlopende werkplekken houden individuele werknemers hun prestaties nauwkeurig bij. Dit is een vanzelfsprekende gang van zaken geworden die als een rode draad door het werk heen loopt.

Blaming the victim

Jan Willem Duyvendak

05-02-2018

Ja hoor, het is weer de schuld van de vrouw, de homo en de migrant. Tenminste als we Ewald Engelen moeten geloven in de Groene van afgelopen week:


Januari 2018

Een pleidooi voor de aanmoediging van stakers

Ilios Willemars

30-01-2018

Reactie op 'Een hellend maatschappelijk draagvlak' van Fenneke Wekker

In haar tekst, gepubliceerd op deze website op 9 januari 2018, schrijft Fenneke Wekker dat het fenomeen staken als vorm van politieke actie op haar een ouderwetse indruk maakt:

De oversteek

Fatiha El-Hajjari

22-01-2018

“Ik vertrouw erop dat jij met dit valse paspoort de oversteek kan maken”, dit waren de verlossende woorden die hij hoorde van de verkoper. Het was een koude dag, de bergen waren met dikke lagen sneeuw bedekt. In zijn tienerjaren had het voor het laatst gesneeuwd. Het moet nu zeker vijfenveertig jaar geleden zijn dat hij het valse paspoort in zijn hand kreeg gedrukt.

Een hellend maatschappelijk draagvlak

Fenneke Wekker

09-01-2018

Er wordt weer druk gestaakt op Nederlandse bodem. Onderwijzers, buschauffeurs, treinconducteurs; allen slaan zij de handen ineen om hun werkgevers onder druk te zetten. De werkdruk is te groot en de beloning te klein. Dat is klare taal. En staken is zo’n lekker pressiemiddel om optimale werkomstandigheden te eisen. We leven tenslotte niet meer in de 19e eeuw.

December 2017

De Nederlandse heteroseksuele man

Jan Willem Duyvendak

18-12-2017

Hoe staat het met de Nederlandse heteroseksuele man? Ik kan niet uit eigen ervaring spreken, maar de Nederlandse heteroseksuele man lijkt minder seksistisch dan bijvoorbeeld zijn Amerikaanse evenknie. Waar in de V.S. honderden hooggeplaatste mannen zijn aangeklaagd in de #MeToo-campagne, blijft het in Nederland opvallend stil, met name als het gaat om de werelden van de macht (politiek) en het grote geld (bedrijfsleven). De spaarzame mannen die wel publiekelijk aandacht kregen vanwege hun (vermeende) wangedrag zijn ofwel homoseksueel, ofwel werkzaam in creatieve beroepen, met name de theaterwereld. Hoe dit te begrijpen? 

Trots op Nederland?

Lea Klarenbeek

05-12-2017

Als Amsterdammer ben ik trots op mijn stad. Deze trots wordt over het algemeen gedeeld door de mensen om mij heen, en beschouwd als een volledig probleemloos sentiment. Niemand kijkt gek op als een van mijn vrienden vertelt over hoe zij gisteravond op haar fietstocht naar huis zo geraakt werd door de schoonheid van de stad.

November 2017

Magazine

Josien Arts

24-11-2017 


Geboren worden in Europa

Rogier van Reekum

17-11-2017

Op 19 oktober bracht mijn vrouw ons eerste kind ter wereld. Geboren worden is geen simpele opgave: ontsnappen aan de wereld van het vruchtwater is misschien gelukt, maar de toetreding tot de mensenwereld staat nog uit. Tussen welke andere zaken moet dit schepsel geplaatst worden? Wat is het nu dat het hongerlijdt en afval maakt? Het kind is een vreemd soort probleem geworden: ze is in onze wereld maar ze is tegelijk ongeplaatst.


Dadels en genderneutraliteit

Jan Willem Duyvendak

10-11-2017

Bij de recente discussies  over genderneutrale kleding bij de HEMA  moet ik vaak terugdenken aan de kelder van mijn ouderlijk huis. Dat zit zo: in die kelder lag een metershoge stapel affiches waarop ouders werden aangemoedigd om jongens ook met poppen te laten spelen en meisjes met autootjes. Let wel, we schrijven 1972!


Eer of vrijheid?

Tahmina Mitra Ashraf

02-11-2017

“Wat is eer?”, vraag ik. Antwoord: “Als iemand naar je vrouw kijkt, schaadt deze persoon en die situatie je eer.” “Als je dochter een vriend heeft, schaadt ze de eer van de familie.” “Als een vrouw te blote kleding draagt, schaadt dat de eer van haar man/broer/vader. Zij is immers de “namoos” (eer) van die mannen...”


Oktober 2017

Diversiteit en decolonialisering in Rio de Janeiro

Tugba Öztemir en Inti Soeterik

17-10-2017

In 2003 is er in Brazilië een wet aangenomen, wet 10.639. Deze wet schrijft voor dat de problematiek rondom etniciteit, ras en diversiteit moet worden opgenomen in het curriculum van alle scholen (lees: anti-racist and decolonized education). 




September 2017

Verborgen Poëzie (III)

Fatiha El-Hajjari

29-09-2017

Owied adzjoen eneej, izran negraariethen
Goema enuk erghara ie jienej tsenathen

[Geef mij mijn trommel, de poëzie is al uitgekozen
Laat mij het verlangen van de luisteraar stillen]

Zou ik me aanpassen?

Lea Klarenbeek

26-09-2017 

Met een vriendin belandde ik in een gesprek over hoofddoeken. Zelf ben ik erg voorstander van dat iedereen vooral moet dragen waar hij of zij zin in heeft, en uiting moet kunnen geven aan de dingen die hij of zij belangrijk vindt. Mijn vriendin was het daar wel mee eens, maar vond het idee van een hoofddoek toch ook ingewikkeld. “Want”, zei ze uiteindelijk, “als ik naar een land zou verhuizen waar een hoofddoek normaal zou zijn, zou ik me toch ook aanpassen?”


De gewone man

Jan Willem Duyvendak

19-09-2017

Vroeger was de gewone man van links. Opkomen voor de gewone man - waarbij de gewone vrouw was inbegrepen - was een dagtaak voor progressieve politici. Het was niet altijd duidelijk wat er nu precies gewoon aan de gewone man was, maar dit had zeker te maken met het bescheiden bestaan van de betreffende man. Hij had het in het leven niet zo getroffen, of althans minder dan andere mannen. 


Dit is geen mooie straat

Fenneke Wekker

10-09-2017

Dit is Enright Avenue;  een rustige straatje in het slaperige, hete stadje  St. Louis, in Amerika. Hier woon ik tot december.

Er is ogenschijnlijk niets mis met deze straat. Integendeel. Zo op het eerste oog zou je zelfs denken: als ik in zo’n prachtige straat in Amsterdam zou wonen, dan was ik miljonair. Hier in St. Louis liggen de dingen wat anders. Hier is ‘what you see’ niet helemaal ‘what you get’…

Buurtfeest

Josien Arts

01-09-2017

“Wie op zijn twintigste geen socialist is, heeft geen hart. Wie het op zijn dertigste nog steeds is, heeft geen verstand.” Hoewel deze uitspraak nogal ongenuanceerd is, weten we uit onderzoek dat veel mensen met het ouder worden ook andere politieke opvattingen krijgen. Wie op z’n oude dag niet van zijn verworven kapitaal geniet en het niet voor zichzelf wil houden, is dus eigenlijk een beetje gek. Ik vond het juist gek om te zien hoe mensen als ze ouder worden inderdaad 180 graden kunnen draaien.

Juli 2017

De Nederlandse Inquisitie

Fenneke Wekker

17-07-2017

En zo gebeurde het dat een jonge onderzoekster,  met – in haar nadeel – een islamitische voor- en achternaam, onderwerp werd van een 21e-eeuwse heksenjacht.




Juni 2017

Verborgen Poëzie (II)

Fatiha El-Hajjari

27-06-2017

De felle zonnestralen branden op haar rug terwijl zij beheerst maar toch gedreven de nauwe paden tussen de bergen bewandelt. 

Het vuur in haar hart beweegt haar voort en haar luidkeelse gezang vult de open ruimte om haar heen.

Mindfulness

Josien Arts

18-06-2017

Onlangs ontving ik van mijn werkgever een uitnodiging voor een zomercursus ‘stress verminderen met mindfulness’. Ik ervaar best wel wat stress, dus ik besloot de e-mail aandachtig te lezen.

Zoden aan de dijk

Jan Willem Duyvendak

09-06-2017

Er zijn allerlei goede redenen om van Facebook af te gaan. Bijvoorbeeld omdat vrienden altijd op vakantie lijken te zijn en permanent in een zonnige stemming verkeren. 

Gewoon Nederlands, toch?

Lisa Smal

02-06-2017

Ben ik een ‘witte’ westerling die onbewust discrimineert, of ben ik een niet-westers mens dat onbewust gediscrimineerd  wordt? 

Mei 2017

De Andere kant

Jacob Schaap

22-05-2017

Hij is als lucht.
Volwassenen lopen hem voorbij en zelfs de andere kinderen keuren hem geen blik waardig.
Het jongetje op de hoek is boos; geen wonder, het lijkt me verschrikkelijk om voor niemand te bestaan.

Geen tranen meer op Moederdag

Fenneke Wekker

14-05-2017

“Mam, ik ben er niet met Moederdag…,” zegt mijn 18-jarige dochter met een licht angstige blik in de ogen. “Dat geeft niks, schat,” probeer ik dapper.

Rechtspopulisme en economische onzekerheid.
Reactie op 'Maar stel nu... dat ze het menen?' van Jan Willem Duyvendak

Paul Mepschen

08-05-2017

Jan Willem Duyvendak intervenieert met zijn bijdrage vorige week in een belangrijke discussie over de opkomst van rechtspopulisme.

Maar stel nu… dat ze het menen?

Jan Willem Duyvendak

02-05-2017

Er zijn minder marxisten dan in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, maar één van hun leerstukken maakt een opmerkelijke come back: de gedachte dat ‘anderen’, de niet-marxisten, foutieve keuzes in hun leven maken omdat zij een ‘vals bewustzijn’ bezitten.

April 2017

Witten onder elkaar

Tessa Pijnaker

24-04-2017

‘Je gaat toch onderzoek doen naar écht zwarte mensen?’, vroeg een oud-decaan van een Nederlandse universiteit mij tijdens een interview voor een studiebeurs. In de pijnlijke stilte die volgde vroeg ik mij af wat ik hierop moest antwoorden. Zou ik gaan uitleggen dat er heel veel verschillende mensen in Ghana wonen, of dat ‘zwart’ een concept is? Of zou ik zeggen dat ik dit racistisch vond en daarmee misschien mijn kansen op een beurs reduceren?

Tijdgeest

Lea Klarenbeek

17-04-2017

Bij het vak geschiedenis op de middelbare school werden verschillende ontwikkelingen in aanloop naar de Tweede Wereldoorlog gerelateerd aan ‘de tijdgeest’. De opkomst van het antisemitisme bijvoorbeeld, was iets wat paste in de tijdgeest. Later, tijdens mijn studie, leerde ik over de filosoof Georg Hegel. Deel van zijn werk gaat over een ‘geest van de tijd’ en hoe deze het verloop van de geschiedenis in een bepaalde richting stuwt.

Generalisaties

Jan Willem Duyvendak

10-04-2017

In mijn homoseksuele bestaan ben ik twee keer fysiek aangevallen. De eerste keer stond ik ’s nachts te kussen midden op het Leidseplein (hoe street wise kun je zijn…), de tweede keer verliet ik net een homokroeg in de Regulierdwars-straat. In beide gevallen waren de geweldplegers jonge Marokkaanse Nederlanders.

Verborgen Poëzie (I)

Fatiha El-Hajjari

03-04-2017

Onder de vijgenboom aan de schaduwzijde zit ze in kleermakerszit terwijl ze de mix van griesmeel, bloem en tarwemeel in rollende bewegingen met haar hand in kleine cous cous korrels draait.

Maart 2017

De realiteit

Catharina Gerritsen

25-03-2017

Ik loop door de buurtsupermarkt en glimlach. Mensen die allemaal zo van elkaar verschillen maken op alle mogelijke manieren grappen met elkaar en helpen elkaar. Wat is het toch fijn hier, denk ik. Wij leven samen.


Fact Free Science?

Jan Willem Duyvendak

15-03-2017

Zelfs de hoofdredacteur van de Volkskrant heeft zich er uiteindelijk mee bemoeid. Maar ook hij vond dat mijn politieke voorkeur vermeld moest worden in een interview over ons recente onderzoek naar nationalisme in verkiezingsprogramma’s.


Wil ik stemmen?

Fatiha El-Hajjari

14-03-2017

Hoewel sommige mensen in Nederland het recht niet hebben om hun stem uit te brengen maar dit wel willen, zijn er ook mensen die wél stemrecht hebben maar twijfelen er gebruik van te maken. Tot voor kort was ik er daar één van.

Trots op Nederland

Fenneke Wekker

13-03-2017

Ja, je krijgt bij deze titel misschien direct rechts-nationalistische associaties; Rita Verdonk die dubbele paspoorten af wil schaffen, geblondeerde mannen die de grenzen dicht willen gooien, politici die claimen dat ons platte land vol, voller, volst is.

Ik wil stemmen

Minne in ’t Hout

12-03-2017

Ik ben 16 en ik heb toch wel het idee dat ik ook een mening mag hebben over wat er hier in dit land gebeurt.

De kunst van het verbinden

Linda van de Kamp

07-03-3017

Een groep kunstenaars had subsidie gekregen van een woningcorporatie om in een wijk een project te doen dat zou bijdragen aan verbinding tussen buurtbewoners. 

Februari 2017

Ghetto Chick

Eva Agelink

25-02-2017

“Zo, een echte ghetto chick dus,” werd er lachend geroepen door een van mijn studiegenoten toen ik vertelde dat ik was doorgestroomd vanaf het VMBO-T.

#HollandAgainstHate en de coöptatie van protest

Sander van Haperen

12-02-2017

Is het kwalijk wanneer protest gecoöpteerd wordt door politieke partijen? 

Woorden als wapens

Fenneke Wekker

03-02-2017

Twee weken Trump. Ik ben verbijsterd en ook op een wat afstandelijke manier verwonderd; he did it.

Januari 2017

De markt van de minste weerstand

Jan Willem Duyvendak

30-01-2017

Toneel Groep Amsterdam speelde The Fountainhead - een toneelstuk dat ons de zegeningen van de markt zou moeten tonen - op weergaloze wijze.

December 2016

Witte verf

Yannick Coenders

22-01-2017

De NOS maakte vrijdag melding van het stagnerende aantal etnisch gemengde koppels. 

Accenten en andere afwijkingen

Josien Arts

14-01-2017

“Als mijn zoon Brabants gaat praten, sla ik dat er wel uit,” zo zei iemand laatst tegen mij in Algemeen Beschaafd Nederlands. “Waarom?” vroeg ik. 

Rwina in de straat

Ode aan de bruidsstoet!

Fatiha El-Hajjari

06-01-2017

Daar staat zij dan. De ziana brengt de laatste poeders aan op haar gezicht.

Een vermoeid kerststukje

Lea Klarenbeek

23-12-2016

Ook in Nederland beginnen  zich de eerste tekenen te vertonen van het overwaaien van de Amerikaanse War on Christmas naar Europa. Deze oorlogsretoriek wordt in de VS gebruikt door mensen die zich verzetten tegen de secularisering van het kerstfeest. 

Allochtonisering

Yannick Coenders

17-12-2016

Zowel de WRR als het CBS hebben dit jaar besloten geen gebruik meer te maken van de termen ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’. Ook van het onderscheid tussen ‘westers’ en ‘niet-westers’ willen ze af. Dat laatste lijkt me een goed idee, want bijvoorbeeld alleen na een flinke omweg ligt Suriname in het oosten. Aan de andere kant zal ik mijn hokje gaan missen, het was er namelijk best gezellig zolang het duurde. 

Vrij en moedig

Fenneke Wekker

9-12-2016

Are you free enough to be brave?’, 
riep de zanger van ConBrio afgelopen week tijdens een waanzinnig optreden in Paradiso.

‘Yeah!!’, schreeuwde de Amsterdamse menigte uitzinnig.
Het duizelde me.
Hoe kun je op deze vraag nu zo eenvoudig antwoord geven?

Onverenigbare belangen

Thijs Dooremalen

2-12-2016

Grote internationale gebeurtenissen worden in Nederland vaak sterk aan debatten over nationale kwesties gekoppeld, zo ook de verkiezingsoverwinning van Donald Trump.

November 2016

Twee werelden, verbonden door onschuld

Fatiha El-Hajjari

25-11-2016

De een was geboren met een zilveren lepel in haar mond.

De ander was geboren in een huishouden zonder bestek.

De een verloor haar zilveren lepel.

De ander werd daarvan beschuldigd.

De boze, de bange en de onverschillige

Josien Arts

18 november 2016

In de nasleep van de Amerikaanse verkiezingen, lees ik de ene analyse na de andere om te begrijpen hoe het zover heeft kunnen komen dat Donald Trump nu de president wordt van de VS. Ik wil dat begrijpen uit maatschappelijke interesse, maar ook omdat ik me zorgen maak gezien de parallellen tussen de VS en Nederland, waar Geert Wilders nog altijd populair is – als we de peilingen moeten geloven.

Het einde der tijden

Jan Willem Duyvendak

11-11-2016

Zo voelt dat dus: als je de wereld niet meer snapt, als je niet kan volgen dat Amerikanen een volstrekt incompetente clown tot de machtigste man van de wereld verkiezen. Je begrijpt er niets van – en dat versterkt je angst. Wat gaat er gebeuren met die grijpgrage handjes van Donald Trump? Komen ze in de buurt van de sleutel tot kernwapens? Zal hij blijven ontkennen dat de zeespiegel stijgt en vasthouden aan het idee dat global warming een links verzinsel is? Is dit inderdaad de verkiezing van een president die het einde der tijden inluidt?

Het probleem met gevoelens

Sébastien Chauvin en Yannick Coenders

04-11-2016

Nadat Johan Derksen vorige week maandag Sylvana Simons vergeleek met een aap, kon ook radio DJ Giel Beelen zich niet meer bedwingen en deed hij tijdens zijn radioshow op vrijdag hetzelfde. Na enige ophef kwam Derksen erop terug: “het was zeker niet mijn bedoeling om te kwetsen.” En enkele dagen na zijn ‘gebbetje’ bood ook Giel Beelen zijn excuses aan: “ik vind het echt vervelend als iemand door mij een rotweekend heeft gehad. En Sylvana in het bijzonder.”

Oktober 2016

Etnolect

Afra Klarenbeek en Lea Klarenbeek

28-10-2016

Taal is een centraal onderwerp in de discussie over integratie. (Kinderen van) migranten die de Nederlandse taal niet goed beheersen, lopen risico op een achterstand op school, wat weer kan leiden tot een achterstand op de arbeidsmarkt, en dus een zwakkere uitgangspositie in de samenleving. Reden dus om veel aandacht te besteden aan (extra) taalonderwijs.  

Stelligheid als voorwaarde voor het publieke debat

Ilios Willemars

21-10-2016

Dit stukje mag niet te veel meningen bevatten. Of in ieder geval geen stellige meningen. In de ‘missie’ van Niemandsland staat immers dat stelligheid schijnzekerheid oplevert. De oprichters van deze website zien dogmatiek als een gevaar voor ‘het publieke debat’. Een open deur zou je misschien zeggen. Toch denk ik dat stelligheid nodig is om te definiëren wie wel en wie niet tot ‘het publiek’ behoren dat deel mag nemen aan dat debat.

Keen keld, maar wel honger!

Mick Kemeling

14-10-2016

Enkele videoverslagen die door jongeren op Youtube werden geplaatst kregen recentelijk veel negatieve media aandacht. Deze zogenaamde ‘Hoodvlogs’ gaan over een uitgebreide vriendengroep uit Poelenburg; een buurt in Zaandam. De razendsnelle ‘Anaconda’, de goedlachse ‘buurtvader’ en de sluwe cameraman ‘Issy van de vlogs’, zijn slechts een greep uit de zee aan theatrale karakters die de video’s tonen.

Laura Vonk

Waarom staan we zolang in de rij?

07-10-2016

Er zijn veel leuke manieren om het weekend door te brengen, en winkelen voor kleding is daar wat mij betreft niet één van. De drukte, de keuzestress over het schijnbaar oneindige aanbod, en het knagende schuldgevoel over de erbarmelijke omstandigheden waaronder de koopwaar doorgaans geproduceerd wordt, maken het wat mij betreft een hoofdpijn-opwekkende bezigheid. Maar afgelopen zondag kon ik er niet onderuit. Een vriend ging trouwen en om er die dag feestelijk uit te zien, moest ik een nieuwe jurk.


September 2016

Fenneke Wekker

Het gevecht, dat waren wij

30-09-2016

Hij was die avond naar boven gelopen, vertelde hij mij, omdat het stil was.
Stiller dan anders.
Hij had voorzichtig Saida’s slaapkamerdeur geopend. Zijn 16-jarige dochter keek geschrokken op; het verboden fotoboek lag op haar schoot.

Dansen in het donker

Yoren Lausberg

23-09-2016

Dance muziek is volgens velen een belangrijk Nederlands exportproduct, wat elk jaar tijdens Amsterdam Dance Event (ADE) gevierd en benadrukt wordt. Terwijl dit ‘exportproduct’ vooral gewaardeerd lijkt te worden om het ondernemerschap dat er mee gemoeid is en de economische waarde ervan, wil ik graag een aspect van Dance naar voren brengen dat maar weinig serieuze aandacht krijgt – Dance muziek als manier om seksuele en etnische diversiteit te vieren.    

Stopwoorden

Jan Willem Duyvendak

16-09-2016

Afgelopen weekend was ik met mijn moeder uiteten. Toen we de bestelling hadden opgegeven, zei de serveerster: “Helemaal goed”. Mijn moeder, die nogal  hardhorend is, dacht dat ze het verkeerd had verstaan en vroeg: “Wat zegt u?”, waarop de serveerster opnieuw zei: “Helemaal goed”. Mijn moeder rolde met haar ogen en sprak de historische woorden: “Wat fijn dat u mijn bestelling goedkeurt”.  


Het Facebook-huwelijk

Door Fatiha El-Hajjari

12-09-2016

Je kent het wel, toch? Het huwelijk betreden met de liefde van je leven om je achterstallige relatiestatus op Facebook te updaten….

In veel gesprekken die ik meemaak met vrouwen in mijn omgeving, heb ik deze redenering voorbij zien komen. De meeste van deze vrouwen zijn zelf (nog) niet getrouwd, maar zijn ervan overtuigd dat jonge vrouwen (lees vrouwen onder de 25 jaar) alléén maar trouwen voor de officiele bekendmaking en online verspreiding van hun nieuwe (huwelijks)status. Letterlijk.

“Ze doet het allemaal voor Facebook, en om te laten zien hoe leuk ze het heeft”, of “het maakt ze tegenwoordig niet eens meer uit hoe die huwelijkspartner er uit ziet en wat hij te bieden heeft, zolang ze maar kunnen zeggen getrouwd te zijn”, maar ook “dat soort huwelijken slagen nooit, daar is toch geen sprake van liefde!”.                                                              

Tijdens een vrijgezellenfeestje (de ironie!) werd door een genodigde vol drama en fysieke nabootsing geformuleerd: “Dan zie je toch die foto’s voorbij komen, nou nou nou! Zo jong als dat zij is, breed lachend in de camera, met haar armen om haar man gewikkeld, haar trouwring vol in beeld. De foto beklad met de tekst ‘Ik en mijn hubbie onderweg naar de Ikea’. Zoveel drama voor een simpel ritje naar de Ikea! De Ikea! En deze ‘vrouwen’ komen dan aan de man, pfff!”

Ik heb vaak genoeg aandachtig geluisterd naar deze toch wel geëmotioneerde (lees; vol woede en ontzet) tirades over het Facebook-huwelijk. Deze jonge vrouwen zouden niet alleen nog te jong zijn, maar vooral ook onervaren en een onrealistisch beeld hebben van het huwelijk en de liefde. Jeugdige onnozelheid. Daarbij zouden het vooral oppervlakkige vrouwen zijn die hoe ze overkomen op sociale media belangrijker vinden dan inhoud te geven aan hun huwelijk en dat van kwaliteit te voorzien. Het huwelijk inhoud en diepgang geven? Daar weten deze jonge vrouwen al helemaal niets vanaf. Ofwel het zijn geen ‘echte’ vrouwen en zeker niet de huwelijksstatus waardig.

Is het waar? Trouwen deze jonge vrouwen alleen maar om hun relatiestatus te updaten op Facebook? Maar ook als het waar  is, waar komen deze opvattingen dan vandaan? Hoezo de-legitimeert de wijze waarop deze jonge vrouwen hun liefde en huwelijksstatus online verspreiden de inhoud en kwaliteit van hun huwelijk? Wie bepaalt waar en wanneer eenieder zijn relatie-statussen deelt? Wie bepaalt wat ‘echte’ liefde is en hoe het ervaren en gedeeld moet worden? Waarom wordt deze uiting van (intense) liefde niet als een op zichzelf staand iets (h)erkend? Waarom zijn het voornamelijk vrouwen die zich hier fel tegen uitspreken? Waarom verloopt deze discussie tussen vrouwen onderling over ‘echte vrouwelijkheid’ langs de huwelijkse status? Kan de emancipatie tot ‘goed vrouw zijn’ slechts voortkomen uit een van-de-buitenwereld-afgeschermd huwelijk? Is het jaloezie? Is het weerstand tegen de publieke vertoning van ‘intimiteit’ of de ‘huiselijke kring’? Hoe kunnen we de reacties op het ‘Facebook-huwelijk’ van deze vrouwen begrijpen?

Help!

Door Lea Klarenbeek

12-09-2016

Beste Lezer,

Sinds ongeveer een jaar merk ik dat ik angstiger word. Niet over mijn eigen dagelijks leven, maar over de groeiende tegenstellingen in de samenleving. Nog nooit waren we rijker, gezonder en veiliger dan nu en toch kan ik mij niet onttrekken aan een bepaalde vorm van doemdenken.

Ik ben bang voor terrorisme, en bang voor mensen die bang zijn voor terrorisme en daarom hele bevolkingsgroepen wegzetten. Ik ben bang voor de populariteit van een verkiezingsprogramma waarin de afkeer van die bevolkingsgroepen weer een gradatie erger is geworden dan vier jaar geleden. Bang voor oorlogen en coups in het buitenland die aanleiding geven om hier minder tolerant met elkaar om te gaan.

Ik ben bang om het probleem te belangrijk te maken, maar ook bang om struisvogelgedrag te vertonen.  Bang om de vergelijking met de jaren ‘30 te maken, maar ook bang om hem niet te maken. Ik ben bang om niet op tijd in te grijpen, om vervolgens de dingen machteloos te moeten laten gebeuren; dus wil ik graag iets doen. Maar ik ben ook bang met mijn verzet de tegenstellingen enkel sterker te maken; bang om het verwijt te krijgen dat ik onderdeel uitmaak van een ‘linkse elite’ die de ‘echte problemen’ in onze samenleving niet wil zien.  

Moet ik deze zaken blijven relativeren, en erop vertrouwen dat het wel los loopt? Of moet ik serieus in actie komen? En hoe doe ik dat zonder de dingen erger te maken?

Wat moet ik met deze angst?

Een Onzekere 26-Jarige.

Augustus 2016

Babyshower voor mannen

Door Josien Arts

28-08-2016

Ik was laatst op de babyshower van mijn beste vriend. Hij had het niet zelf georganiseerd, wist er zelfs niets vanaf en werd verrast door zijn vrienden die hem op een zaterdagmiddag thuis opwachtten. Misschien moet ik eerst even uitleggen wat een babyshower is. Voor zover ik weet, is het een relatief nieuw fenomeen (in Nederland althans) waarbij voor ouders in spe een feestelijke bijeenkomst wordt georganiseerd, al dan niet als verrassing. Een vriend legde het mooi uit: het is een soort ritueel dat is bedoeld om je te ondersteunen bij de transitie naar het ouderschap. Een transitie die gekenmerkt wordt door onzekerheden, nieuwe kennis en ervaringen. Met de babyshower laten je vrienden en familie zien dat ze er voor je zijn en helpen ze je om deze transitie zo goed mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door alvast een heleboel luiers te geven (gebruikelijk in de vorm van een taart, wat ik best wel opmerkelijk vind) of boeken over het ouderschap. En door een ludieke quiz te doen met vragen over wat te doen als de baby niet stopt met huilen bijvoorbeeld. Maar ook door te laten weten dat elke ouder ‘maar wat doet’ en fouten maken erbij hoort.

Zo ook bij deze babyshower. Mijn beste vriend ontving een luiertaart, een aantal boeken, alvast wat speelgoed en een speenketting (onmisbaar!). We dronken koffie en thee en aten taart. Ook deden we een quiz, die degenen die al kinderen hebben gebruikelijk beter maken dan degenen die ze (nog) niet hebben. Ik faalde volledig. Ik wist niet eens dat er zoiets bestaat als een fontanel en dat een baby geen honing mag, maar mijn beste vriend bracht het er gelukkig goed vanaf. Hij is er klaar voor.

Dit verhaal is niet echt gebeurd en dat verbaast mij. Ik heb al meerdere babyshowers meegemaakt, maar nog nooit voor een man (of mannen, of man én vrouw). Nog los van het concept ‘babyshower’ zelf (ik weet nog niet wat ik daar van vind…), als het dan wordt gedaan, doe het dan voor toekomstige ouders en niet enkel voor toekomstige moeders. Zoals ik het zie, bevestigt het gegeven dat babyshowers vrijwel uitsluitend voor en door vrouwen worden georganiseerd, de ongelijke visie op het ouderschap voor moeders en vaders. Deze ongelijkheid komt misschien nog wel het meest tot uiting in het vaderschapsverlof, dat slechts enkele dagen duurt (vanaf 2017 mogen vaders blij zijn dat ze 5 dagen betaald verlof kunnen opnemen!), terwijl moeders enkele maanden met verlof kunnen. De slapeloze nachten zijn er voor vaders niet minder op, evenals de tijd en energie die het kost om te wennen aan de nieuwe situatie en de onzekerheden die hiermee gepaard gaan. Verdienen vaders daarom niet minstens evengoed zo’n rituele bijeenkomst waarbij vrienden en familie de transitie naar het ouderschap ondersteunen?

Emoties zijn een feit

Door Jan Willem Duyvendak

19-08-2016

Wetenschappers worden steeds meer mythen-jagers. Migratiewetenschappers als Hein de Haas en Leo Lucassen proberen met zoveel mogelijk feiten het migratiedebat te voeden; onderzoeksjournalist Mirjam de Rijk ontzenuwt allerlei economische mythes populair onder politici en in de pers; en ikzelf probeer dapper om in het debat over de verzorgingsstaat minder ideologie en meer empirie te krijgen.

Tot mijn grote spijt en vertwijfeling moet ik echter constateren dat het allemaal bijzonder weinig uithaalt. In de politiek lijken ‘feiten’ nauwelijks te tellen. Of beter: politici die hun verhalen zo feitelijk mogelijk willen laten zijn, vinden vaak minder gehoor dan hun electorale concurrenten die een broertje dood hebben aan feiten. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra wist natuurlijk best dat wanhopige asielzoekers hier niet naartoe komen voor cosmetisch-chirurgische ingrepen, maar wat belet hem om zoiets te zeggen? Respect voor de feiten?

Heeft het eerder in de politiek zo openlijk om louter emoties gedraaid als vandaag? Trump mag dan bijna nog nooit een samenhangende waarheidsgetrouwe zin uit zijn mond hebben weten te krijgen; het kan zijn populariteit niet schaden. En Hillary Clinton – oh ironie van de gender-omkering -- wordt verweten dat ze te weinig emotioneel is, en slechts op ‘cognitief’ niveau mensen aanspreekt.

Nu zijn sociale wetenschappers ook niet voor één gat te vangen en dus hebben we ons onderzoeksterrein verlegd naar dat van de emoties. We onderzoeken tegenwoordig de emotionalisering van de politiek en de opkomst van ‘affectief’ burgerschap. Zo peilt het Sociaal en Cultureel Planbureau bijna maandelijks de stemming onder de Nederlandse bevolking, want net als politici lijken ook burgers emotioneel geheel op drift geslagen.

Op deze manier proberen we als wetenschappers emoties te verfeitelijken. Zodoende weten we nu heel veel van emoties; geen veld groeit zo snel als het onderzoek naar emoties. We begrijpen waarom welke frames meer of minder resoneren en we moeten vaststellen dat populistische politici heel goed zijn in affectief argumenteren. We kunnen trouwens ook laten zien dat populisten heus niet de enigen zijn die emoties gebruiken.

Wij doorgronden dus de emoties in de politiek. Ook dat is wetenschap. Emoties zijn een feit. Maar laten we dat alsjeblieft niet aan politici vertellen. Dan kunnen we hen niet eens meer het verwijt van fact free politics maken…

Alfavrouwtje

Door Fenneke Wekker

12-08-2016

Ik ben de baas in huis. Mijn man vindt het niet erg dat ik dit opschrijf, want ‘het is zo’, zegt hij. Natuurlijk heeft mijn geliefde ook wel wat te zeggen thuis. Zonder hem zou alles anders zijn. Bovendien doet hij de boodschappen en kookt hij; dus hij bepaalt wat we iedere dag eten alsgezin – niet onbelangrijk. Maar, ik ben de baas. Ik hoef daar niet voor te vechten, ik hoef m’n tanden niet te laten zien en m’n klauwen niet uit te slaan; het ‘is gewoon zo’. En we zijn er thuis geloof ik allemaal tevreden mee.

Tot wij ons als gezin in openbare gelegenheden begeven... Dan verandert er iets in mij; ik stoot mijn man aan dat hij om de menukaart moet vragen en daarna om de rekening. Ik voel me plaatsvervangend opgelaten als ik de taxi aan moet houden en hij achterin stapt met de kinderen.

Waarom? Ik vrees dat ik het antwoord heb, maar het was nogal een proces om het toe te geven.

Ik ben een geëmancipeerde vrouw die fulltime werkt, ambitieus is en economisch (bijna) zelfstandig. Kortom, een slimme meid die zich goed op haar toekomst heeft voorbereid en zich door niemand, en vooral geen man, een strobreed in de weg laat leggen (misschien een beeld van een vrouw dat tegenwoordig enige wrevel oproept, want: ‘wat is dat voor een moeder’?, maar daar gaat dit stukje niet over). 

En mijn man is ook geëmancipeerd; hij hoeft van zichzelf de baas niet te zijn, hij hoeft niet persé kostwinner te zijn en hij huilt om films. Hij zorgt samen met mij voor de kinderen en zal de carrièretijger in mij niet temmen, integendeel.

Dat klinkt als de perfect match, en dat zijn we ook.

Maar buiten… een geëmancipeerde vrouw, daar is de wereld inmiddels wel een beetje aan gewend. Maar een geëmancipeerde man? Wordt hij niet als ‘watje’, als ‘mietje’ gezien, als iemand die ‘onder de plak zit’? Is het niet normaler, gemakkelijker, onopvallender als hij zich in het openbaar gewoon als een ‘echte man’ zou gedragen?; als hij ongeïnteresseerd naast mij zijn halve liter bier drinkt, geld op tafel gooit, een taxi aanhoudt en mij achterin laat stappen? Ik schaam me om het toe te geven, maar ik vrees dat ik mij dan meer op mijn gemak zou voelen in het openbaar. Dan was hij ‘de man’ en ik ‘de vrouw’. Dan waren we normaal en niemand zou iets over ons vinden. Onze kinderen kregen een normale opvoeding en mijn dochter leerde koken. Zij beweert nu bij hoog en laag tegenover anderen dat het ‘niets is voor vrouwen om in de keuken te staan’ – dat is toch niet normaal?

Ik ben misschien een alfavrouwtje, maar ik ben blijkbaar nog niet stoer genoeg om met een ‘subdominant’ mannetje ook in het openbaar een geëmancipeerd leven te leiden. Niet in een wereld waarin dat nog altijd niet normaal is.

Angst voor racisme

Door Lea Klarenbeek

05-08-2016

Met een collega had ik laatst een discussie over racisme. De discussie kwam op gang na een beschrijving van mijn treinrit van Florence naar München waar, in een zoektocht naar vluchtelingen bij de Oostenrijkse grens, iedereen met een ‘niet-Westers’ uiterlijk werd gevraagd om zijn of haar paspoort. Naar mijn paspoort werd niet gevraagd.

Volgens mijn collega is racisme heel erg. Zo erg, dat je iets niet zomaar racisme mag noemen. Racisme, zo zei hij, gaat niet alleen om het onderscheid maken op basis van ras, maar ook om de intentie: wanneer iemand onderscheid maakt op basis van ras én er kwade intenties bij heeft, dan kunnen we spreken van racisme. Als we elk onderscheid op basis van ras ‘racisme’ gaan noemen devalueer je de betekenis van racisme. Dan mag je geen enkel onderscheid meer maken op basis van huidskleur, ook niet wanneer dit puur beschrijvend is of vanuit praktische overwegingen.

Het idee dat racisme gekoppeld is aan intentie wordt volgens mij breed gedeeld. Wij ‘niet-racisten’ mogen ‘neger’ zeggen, want dat bedoelen we puur beschrijvend. Zwarte Piet is niet racistisch, want dat is een gezellig kinderfeest. We mogen een Marokkaans accent opzetten zodra we een de/het-fout maken in het Nederlands, want dat is maar een grapje. De politie mag, aldus Halbe Zijlstra, huidskleur een rol laten spelen bij het aanhouden van mensen. Niet omdat donkere mensen inferieur zijn, maar vanuit praktische overwegingen.

Lopen we, door het woord ‘racisme’ enkel aan héél erge situaties te willen verbinden, niet juist het risico om niet te durven toegeven dat we zelf soms ook racistisch zijn? Volgens mij hoef je niet met een witte puntmuts en een brandende fakkel achter mensen met een donkere huidskleur aan te rennen om racistisch te zijn. Volgens mij hoef je niet alle moslims de toegang tot je land te ontzeggen of mensen die niet ‘gewoon Jeroen, Kees, Rob, etc.’ heten een baan te weigeren, om racistische dingen te denken of te doen. Ook onbedoeld racisme kan immers kwalijke gevolgen hebben. Ook beschrijvende termen, kinderfeesten en grapjes kunnen bijdragen aan een (reeds bestaande) cultuur van uitsluiting. Om over de ‘praktische overwegingen’ van etnisch profileren nog maar te zwijgen.

We maken ons allemaal wel eens schuldig aan racisme. Daar hoef je geen kwaad mens voor te zijn. Het indelen van anderen in categorieën van huidskleur doen we misschien niet vanuit kwade bedoelingen; de gevolgen hiervan kunnen we niet altijd overzien. Door racisme aan kwade intenties te koppelen, ontkennen we de onbedoelde, maar niet per sé onschuldige gevolgen van alledaags racisme.

Juli 2016

Ronaldohaat

Door Yannick Coenders

31-07-2016

Tienden van seconden nadat Cristiano Ronaldo tijdens de achtste finale van het WK van 2006 de bal met zijn rechterdijbeen controleerde, plantte Khalid ‘de kannibaal’ Boulahrouz zijn noppen in datzelfde stuk been. Niet alleen was Boulahrouz plots wereldwijd bekend (of berucht), het markeerde ook het beginpunt van de intense haat van Nederlandse mannen in de richting van Ronaldo. Het eenentwintigjarige toptalent had het namelijk in zijn hoofd gehaald een halfuur na de geïncasseerde karatekick met tranen in zijn ogen van de pijn het veld te verlaten. Het gehoon was niet van de lucht: ‘nicht’, ‘mietje’, ‘homo’ en voor diegenen die zich niet wensten te bedienen van expliciete homofobie was er altijd nog ‘laffe kutportugees’ of ‘vieze arrogante kwal’.

Tien jaar later wordt Ronaldo nog steeds in min of meer dezelfde bewoordingen uitgescholden. Gigi van der Zwaan schreef onlangs over de Ronaldohaat van Nederlandse mannen; ze vroeg zich heel voorzichtig af of de geruchten over Ronaldo’s seksualiteit hierbij een rol zouden kunnen spelen. Van der Zwaan kan die voorzichtigheid gerust laten varen. Voetbalanalisten dienen bijvoorbeeld hun complimenten over het goede spel van Ronaldo te voorzien van een disclaimer: maar wat is het toch ook een pisnicht’ (RTL) of ‘ja maar die misselijke maniertjes he’ (NOS). Ronaldo heeft namelijk niet alleen weleens in beeld gehuild, hij kijkt ook regelmatig verontwaardigd en hij heeft zelfs een keer alle wetten der mannelijkheid getart door tijdens de rust zijn haar wat te hermodelleren.

Met je uiterlijk bezig zijn, je emoties tonen en dan ook nog eens de beste voetballer willen zijn: de Nederlandse man komt in opstand. Tenslotte moeten ook voetballers zich ‘gewoon’ gedragen. Ze moeten wel afgetraind zijn en voor hun sport leven, maar ze mogen hun shirt niet uittrekken. Ze moeten willen sterven voor hun club en nog verder gaan voor het vaderland, maar als het niet lukt willen we geen tranen zien. Hard werken, geen emoties tonen en vooral niet te mooi willen zijn: zou dat zijn hoe Nederlandse mannen zichzelf het liefste zien?

Tussen ideaal en werkelijkheid zit hier en daar echter wat speling. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om het etaleren van mannenlichamen. Toen ik vanochtend in de sportschool crunches deed, zag ik er zeker nog vier die in licht knellende haltershirts ook aan hun sixpack aan het werken waren. Andere mannen waren strak starend in de spiegel hun biceps en borstspieren nog wat verder aan het oppompen. Het zou natuurlijk kunnen dat alle aanwezigen graag fitter wilden worden zodat ze nog harder kunnen werken aan hun carrière als accountmanager of jurist. Het langdurige gestaar naar hun eigen aangespannen spieren en de korte vergelijkende blikken naar die van anderen, deed echter anders vermoeden. Ook de gespierde man op een poster, die me bij binnenkomst welkom heette, leek te suggereren dat een goedgetraind lichaam belangrijk is; net zoals die man van de deodorantreclame, en die man van de boxershortsreclame, en die man van de kaasreclame. Sterker nog: een gespierd lichaam moet, en blijkbaar niet alleen voor topsporters.

Zou het Ronaldo’s gekoketteer met zijn lichaam zijn dat zoveel aversie oproept? IJdelheid is immers niet mannelijk en wat niet mannelijk is, is ‘gay’. En tolerant als Nederlandse mannen zijn, vinden ze gay zijn prima - als je het maar buiten beeld bent: op de sportschool bijvoorbeeld.

Neem afstand

Door Fatiha El-Hajjari

22-07-2016


Er werd mij gevraagd afstand te nemen:

“Niet omdat jij onschuldig bent,

Maar omdat ik angstig ben

Niet omdat jij verantwoordelijk bent,

Maar omdat ik onwetend ben

Niet omdat het jouw maatschappelijke positie verbetert

Maar omdat het de mijne sterker maakt

Niet omdat jij onschuldig bent,

Maar omdat ik jou daarmee schuldig maak

Niet omdat jij gruwelijkheden veroordeelt,

Maar omdat ik onrecht en verdeeldheid niet bevecht

Niet omdat jij de eenheid van de samenleving daarmee intact houdt,

Maar omdat ik eenheid vernietig

Niet omdat jij onschuldig bent,

Maar omdat ik schuld op jouw persoonszijn heb gegrift

Niet omdat jij dezelfde pijn en verdriet voelt,

Maar omdat ik jouw lotsverbondenheid niet erken

Niet omdat jij ons daardoor bij elkaar zal brengen,

Maar omdat ik daarmee afstand vergroot

Niet omdat jij aanslagen pleegt,

Maar omdat ik jou toch verantwoordelijk houd

Niet omdat we eigenlijk dezelfde vijand hebben,

Maar omdat jij de vijand bent.”


Ik neem geen afstand:

Omdat ik mij niet tot het kamp van terroristen laat reduceren

Ik neem geen afstand,

Omdat mijn geloof überhaupt geen verdachte mag zijn

Ik neem geen afstand,

Omdat ik jouw angsten niet wil voeden

Ik neem geen afstand,

In de hoop dat ons dat bij elkaar zal brengen

Ik neem geen afstand,

In de hoop dat het de scheiding tussen jou en mij op zal lossen

Ik neem geen afstand,

Omdat afstand de vijand is

Ik neem geen afstand,

Omdat nabijheid beslissend is.

Over mijn opa en het uitwissen van de geschiedenis

Door Jan Willem Duyvendak

15-07-2016

De afgelopen weken was ik in het Amsterdamse gemeentearchief op zoek naar documenten over een pijnlijke periode in het leven van mijn opa . Nadat hij in 1955 in aanraking was geweest met de politie, kwam uit dat hij homoseksueel was. Dat was voor het dagelijks bestuur van de Lutherse synode –mijn grootvader was dominee – aanleiding hem te verbieden om zijn ambt nog langer uit te oefenen.

Dat is nu zestig jaar geleden.

Ik denk vaak aan mijn arme opa en hoe christelijk Nederland hem het leven zuur heeft gemaakt. Natuurlijk zal ik de lutheranen er niet meer op aan kijken –zij behoren nu, als onderdeel van de PKN, tot de meest homovriendelijke denominaties van het land. Maar wat zou mijn opa hebben opgekeken van al die hedendaagse verhalen over Nederland als een land gekarakteriseerd door eeuwenlange tolerantie en vrijzinnigheid. De arme man had de domme pech om te moeten leven in een van de meest kleingeestige, bekrompen landen van Europa. De jaren zestig kwamen voor hem te laat.

Eenieder die kennisneemt van de politieke ontwikkelingen van pakweg de afgelopen vijftig jaar, zal zijn wenkbrauwen fronzen bij de huidige definitie van Nederlanderschap in termen van homorechten, vrouwenrechten en de scheiding van kerk en staat. Welke politieke partijen maakten zich de afgelopen decennia dan precies sterk voor deze onderwerpen? Stonden vrouwen- en homorechten, laat staan de scheiding van kerk en staat, hoog op de agenda van het CDA (of zijn voorgangers)? Van de VVD? De ChristenUnie (en haar voorgangers)? De SGP? Waren alle linkse partijen altijd al ‘van nature’ voor vrouwen- en homorechten? Wat te denken van de CPN? De SP? Het is de ironie van de geschiedenis dat deze drie thema’s nu als kenmerkend worden beschouwd voor écht Nederlanderschap, terwijl ze de afgelopen decennia met veel moeite zijn bevochten, en veel politieke partijen nog steeds worstelen met deze agenda van ‘de jaren zestig’.

De veranderingen gaan niet vanzelf en kosten christelijk, conservatief en populistisch Nederland nog steeds veel moeite. Er vallen pagina’s te vullen met in het verleden gemaakte opmerkingen van opiniemakers die homoseksualiteit bepaald niet als even ‘normaal’ als heteroseksualiteit zagen. Zo schreef Gerry van der List op 14 augustus 1998 in de Volkskrant een felle aanklacht tegen homo’s, hun vreselijke levensstijl, hun obsessie met seks en hun ‘orgies van zaad’. Hij adviseerde homoseksuelen om niet de kast uit te komen maar terug te gaan naar hun darkrooms. Zes jaar later was hij –onder invloed van de Fortuyn-revolte – zijn eigen uitspraken geheel vergeten (!), toen hij stelde in Elsevier dat homorechten een voorbeeld waren van ‘westerse idealen’.

Dit uitwissen van onze geschiedenis –het poneren van tijdloze progressiviteit – maakt het conservatisme van ‘de moslims’ ook tot een tijdloos, onveranderlijk kenmerk. Terwijl ‘wij’ altijd al geëmancipeerd zijn geweest, kunnen ‘zij’ –gelet op hun cultuur en religie – dat verlichte stadium nooit bereiken. Als we ons geworstel daarentegen wel onder ogen zien, zou dat ook positiever kunnen stemmen over de mogelijkheden van anderen om zich te emanciperen.

Als Amsterdam mijn huis was…

Door Fenneke Wekker

15-07-2016

Amsterdam is vol. Te vol, vindt men.

Terwijl toeristen en dagjesmensen de stad door hollen,
claimen inwoners dat zij zich er, door al die drukte,  niet meer thuisvoelen.
Alsof de stad een huis is. Een huis dat overgenomen wordt door ‘anderen’.
Ik leef – en sterf misschien wel – in Amsterdam, maar is de stad daarmee mijn huis?

Als Amsterdam mijn huis was, dan…
waren de gevels van de huizen mijn wanden,
de half-bewolkte hemel boven Amsterdam mijn plafond
en de kinderkopjes mijn vloerbedekking.
Dan verving ik alle lantaarnpalen door kandelaars.

Als Amsterdam mijn huis was, dan…
mocht ik zelf kiezen wie ik binnen liet,
dan was de stad vol vrienden en familie
en dan kookte ik voor iedereen.
Niemand hoefde naar de voedselbank.

Als Amsterdam mijn huis was, dan…
ging ik in mijn onderbroek over straat;
ik sliep op ieder bankje
en dan ik veegde het plein.
Dan belde ik voor iedere gewonde duif de dierenambulance.

Maar Amsterdam is mijn huis niet.
Ze is van niemand en toch van iedereen.
Dat maakt haar ongrijpbaar en grillig,
veranderlijk en onaantastbaar mooi.
En die schoonheid mogen we delen met de wereld.

Sttt...Er zijn nog gelovigen bij!

Door Fenneke Wekker

15-07-2016

Iedereen die opgegroeid is met het Sinterklaasfeest herinnert het zich; 
het moment dat bleek dat Sinterklaas niet bestond. 
Hij was er nog wel, maar hij was niet ‘echt’. 
Sinterklaas was gewoon buurman Jan of meester Hans. 
En de Zwarte Pieten, dat bleken je grote broer en zijn vrienden te zijn.
Of het waren die lieve juffen uit de onderbouw. 
Je was gefopt. Keihard genept. 
En al die volwassenen hadden er aan mee gedaan.
Nee sterker nog, ze hadden er alles aan gedaan om jou zo lang mogelijk in Sinterklaas te laten geloven. 
Waarom? 
Omdat het Sinterklaasfeest zo leuk is.

Iedereen die opgegroeid is met het Sinterklaasfeest weet het nog;
je wist dat Sint niet bestond, maar toch kreeg je steeds dat speciale gevoel als je hem zag.
Je wilde het nog zo graag geloven.
Toen ik twee jaar geleden op 5 december met m’n fiets voor het stoplicht stond,zag ik de Sint aan komen met zijn stoet.
Sint stopte en riep: `Kijk, Hoofd-Piet, dat is nou Fenneke!`
Ik lieg niet, de Sint herkende mij!
Mijn hart klopte, en de man die naast mij voor het stoplicht stond te wachten zei: ‘Zo, jij hebt iets heel goed gedaan dit jaar.’
Ik geloofde weer. Echt, helemaal opnieuw.
Dat ik me vrijwel direct bedacht dat Sint een oude bekende van me was, was bijna jammer. 

Een tijdje geleden zat het zoontje van mijn vriendin bij mij aan tafel. 
Hij is tien en hij gelooft niet meer, zegt hij (maar toch... Je moet hem zien als er op de deur wordt geklopt, en er een handvol pepernoten naar binnen wordt gegooid).
`Fenneke!` zei hij met een verschrikt gezicht, `Hier staat dat zangeres Anouk misselijk wordt van mensen die vóór Zwarte Piet zijn. Dat is toch erg?! Zij is dus tégen Zwarte Piet!`
Ik knikte en wilde gaan zeggen dat ik ook tegen Zwarte Piet ben.
`Hoe kan iemand tégen Zwarte Piet zijn?!’ Nu huilde het jongetje bijna.
Nu moet je weten dat het zoontje van mijn vriendin, met zijn Surinaamse vader en half-Surinaamse moeder, een heel donkere huidskleur heeft.
Ik stond met m’n mond vol tanden. 
Als je stiekem nog gelooft, dan is het heel racistisch om tegen Zwarte Piet te zijn.
Dan is het alsof je tegen Zwarte Piet zegt: ‘Jij bent zwart, ga terug naar je eigen land.’
Zou dat het zijn?
Zouden de 2,5 miljoen mensen die de petitie vóór Zwarte Piet hebben getekend, en zo hard roepen dat ze níet racistisch zijn, eigenlijk nog in Sinterklaas en Zwarte Piet geloven?
Gaan we misschien te snel, door te veronderstellen dat iedereen wel weet dat Zwarte Piet een collectief bedenksel is? 
Verklaart dit de emotionele en heftige protesten van de pro-Zwarte Pieten Beweging?
Zij we in Nederland dan toch niet racistisch?

Misschien moeten we beginnen bij stap één om het debat eindelijk helder te krijgen:
Kinderen, oortjes dicht;
Volwassenen vóór Zwarte Piet, ogen open:
Sinterklaas en Zwarte Piet bestaan niet. 


Voortschrijdend inzicht

Door Josien Arts

15-07-2016

Nog niet zo lang geleden dacht ik dat racisme in Nederland niet bestond. Dat het iets was dat in andere landen voorkomt, zoals de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Nederland is tolerant, altijd al geweest, toch?

Tot ik eens goed om mij heen keek en zag dat de meeste mensen op mijn werk erg op elkaar lijken, behalve het schoonmaakpersoneel. Ik ben ook beter gaan luisteren en hoorde mijn oom zeggen dat mijn nicht een nieuwe vriend heeft: “Hij is een Marokkaan, maar het is een gewone jongen, heel aardig.” Ook zei mijn ene vriendin laatst over een andere: “Ik wist niet dat zij op negers viel”, waardoor ik besefte dat ik niet wist hoe belangrijk huidskleur nog altijd is voor veel mensen.

Nog niet zo lang geleden dacht ik dat het onderscheid tussen autochtonen en allochtonen slechts een neutrale beschrijving was van verschillende groepen in onze samenleving. Tot ik me afvroeg waar dit onderscheid op is gebaseerd. Wat betekent het dat je ouders in Nederland zijn geboren? Ben je dan `meer` Nederlander? Waartoe dient dit onderscheid eigenlijk? En wanneer zou iemand dan autochtoon kunnen worden als er zoiets is als een 'derde-generatie-allochtoon'? Is de transitie van allochtoon naar autochtoon überhaupt nog wel mogelijk? En voor wie dan?

Nog niet zo lang geleden dacht ik dat mensen in de bijstand onbeholpen of gemakzuchtig waren (hoe kom je er anders in terecht!?). Tot mensen mij vertelden hoe hun leven is gelopen en hoe zij dagelijks worstelen. Is de rust en zekerheid van een uitkering niet beter dan de uitbuiting en stress van betaalde arbeid in sommige arbeidsmarktposities?

Nog niet zo lang geleden dacht ik dat de emancipatie van vrouwen 'af' was en stond het woord 'feminisme' voor mij gelijk aan 'gezeur'. Tot mij steeds werd gevraagd of ik met mijn carrièreplannen wel rekening hield met het krijgen van kinderen: “Kun je dat wel combineren?” en mijn vriend maar blijft herhalen dat ik “nou eenmaal een beter oog heb voor huishoudelijke taken.”

Niemand is ooit uitgeleerd.

Geloof in Zwarte Piet

Door Jan Willem Duyvendak

15-07-2016

Het geloof in Zwarte Piet krijgt steeds meer fundamentalistische trekjes. Door zich zo vast te bijten in de zwartheid van Piet, wordt de toekomst van Sinterklaas zelf op het spel gezet.  De orthodoxie (“Piet was altijd zwart en moet daarom zwart blijven”) is verrassend, juist omdat het geloof in de Goed Heiligman één van de weinige geloven leek te zijn dat zichzelf niet zo serieus nam. Dit geloof is zo bijzonder, omdat een meerderheid van niet-gelovigen er alles aan doet om de gelovigen in de waan van hun geloof te laten. Het is dan ook een jammerlijk moment als een kind van zijn of haar geloof valt: voor het kind zelf maar meer nog voor de volwassenen die treuren omdat de jeugdige goedgelovigheid voorgoed verdwenen is. Zo’n geloof neemt zichzelf toch niet al te serieus zou je verwachten? Maar het tegendeel is waar: de niet-gelovige volwassenen waken als leeuwen over het ware kindergeloof. Niets mag daarin worden veranderd. 

Waarom niet? Eén argument is dat kinderen hun geloof zullen verliezen als Zwarte Piet verandert. Wie dat serieus denkt, verraadt dat hij of zij inderdaad niet gelovig is want échte gelovigen –zoals de meeste kinderen– passen veranderingen vaak rimpelloos in hun geloof in. Zelfs van de meest onwaarschijnlijke, outdated aspecten van het Sinterklaasgeloof, valt een kind niet van zijn of haar geloof. Daarom ook is geloof veranderlijk en veranderbaar. De gelovigen hebben er weinig problemen mee. Nu de ongelovigen nog.

Maar de hoeders van het Sinterklaasfeest hebben nog andere bezwaren tegen een verandering van Zwarte Piet. Het is namelijk hun traditioneel geloof, het is een Nederlands feest. Veel van de critici zijn in de ogen van de gelovigen niet Nederlands (“ga terug naar je eigen land”) en hebben daarom niets te vertellen over het Sinterklaasfeest. Ook dit argument toont echter weer dat het Sinterklaasfeest door ongelovigen wordt verdedigd. Sinterklaas alleen voor ‘echte Nederlanders’? Het is de ware gelovigen een gruwel om anderen niet te laten delen in de blijdschap die Sint brengt.

De ongelovigen vechten over het hoofd van de Goed Heiligman een heel andere oorlog uit: wie is de baas in Nederland? Op hardhandige wijze worden etnische hiërarchieën aangebracht waarbij witte Nederlanders als vanzelfsprekend echtere Nederlanders zouden zijn dan zwarte, en daarom meer zeggenschap zouden hebben over het kinderfeest. Maar juist gezien de geschiedenis van Sinterklaas is de claim dat ‘zwarten’ buiten dit Nederlandse feest staan uiterst bevreemdend. Nederlandse Surinamers en Antillianen uitsluiten van het debat op grond van het feit dat ze niet of minder ‘Nederlands’ zouden zijn is pijnlijk: de geracialiseerde figuur van Zwarte Piet is nu juist wél onderdeel van onze geschiedenis en is daarom in het Sinterklaasverhaal terecht gekomen. De voorstanders van Zwarte Piet zijn trots op de Nederlandse traditie maar kennen hun nationale geschiedenis niet. 

De ongelovigen bewijzen het geloof in Sinterklaas dus een slechte dienst nu zijn toekomst door hun orthodoxie op het spel komt te staan. Door vast te houden aan de zwartheid van Piet, tonen ze zich bovendien ongevoelig voor andere Nederlanders. Niet alleen voor veel zwarte Nederlanders, want er zijn ook witte Nederlanders die Zwarte Piet graag zien verdwijnen, die hun Sinterklaasgeloof graag zuiver houden en van racistische smetten vrij.

Mogelijk lukt het dan om het leukste geloof van Nederland te behouden. 

De illusie van gelijke kansen

Door Josien Arts

15-07-2016

Werkloos zijn betekent tegenwoordig dat je ‘werkzoekend bent’ of ‘een afstand tot de arbeidsmarkt hebt’. Deze woorden zijn niet toevallig gekozen en laten goed zien waar het om te doen is: mensen die een uitkering ontvangen moeten zo spoedig mogelijk, al dan niet onder begeleiding, werk zoeken. En niet zomaar werk, vrijwilligerswerk, mantelzorg en huishoudelijk werk volstaan niet; het gaat om betaald werk op de arbeidsmarkt. De veronderstelling daarbij is dat dergelijk werk ruim voldoende te vinden is, er zijn immers altijd openstaande vacatures. Het zou dus een kwestie zijn van louter op de juiste manier solliciteren.

Daarin worden werkzoekenden ondersteund. Met behulp van trainingen leren zij hoe een goed cv (bij voorkeur met foto) en overtuigende motivatiebrief eruit dienen te zien. Deze moeten zo opvallend mogelijk zijn, want de concurrentie op de arbeidsmarkt is groot. Om diezelfde reden leren zij zichzelf zodanig te presenteren dat zij in de ogen van een werkgever betere kandidaten zijn dan anderen. Dit zijn de twee belangrijkste lessen: onderscheid jezelf van anderen en leer jezelf te zien door de ogen van de werkgever, die is immers de baas.

Deze manier van kijken stelt de werkgever centraal en gaat ervan uit dat iedereen evenveel kans maakt op een baan. Als je maar goed genoeg zoekt, je onderscheidende eigenschappen helder naar voren weet te brengen en jezelf als gewenste werknemer presenteert, moet het lukken. Dit is echter vreemd. Als werkzoekenden zichzelf écht moeten bezien door de ogen van de werkgever, stuiten we al snel op het gegeven dat het vinden van een baan, of zelfs een stage, door discriminatie van werkgevers lastiger is voor bepaalde groepen mensen dan voor andere. Zeker met een foto op het cv, zoals tegenwoordig eerder regel is dan uitzondering, zijn de kansen van sommigen vele malen kleiner dan die van anderen.

Kunnen we daarom niet beter zo snel mogelijk beginnen met trainingen voor werkgevers? Een soort maatschappelijke vorming waarin geleerd wordt zowel eigen vooroordelen als structurele ongelijkheden te herkennen. Als betaald werk zo belangrijk is, moet wellicht niet alleen de ‘werkzoekende’ aan zichzelf werken, maar ook de werkgever.