Verlichtingsdenken

12-10-2018

Floris Mosselman

Zoals altijd in een ouderwets pak gekleed, nonchalant en met rustige stem, onthulde Klaas Dijkhoff op 19 september indirect zijn liefde voor de filosofisch-culturele stroming van de Verlichting.

De fractievoorzitter van de VVD kwam met een aantal maatregelen om deze 18e-eeuwse intellectuele denkrichting naar achterstandswijken te brengen die voor meer dan de helft uit mensen met een migratie-achtergrond bestaan.

Hij stelde twee doortastende maatregelen voor om de morele achterstand en culturele verdorvenheid in deze wijken aan te pakken: ouders verplichten hun kinderen naar een kinderdagverblijf te sturen (wat maar deels wordt vergoed), waar zij de Nederlandse taal en cultuur kunnen leren (zo niet, dan wordt er gekort op de kinderbijslag of uitkering), én strafbare feiten in deze wijken dubbelzwaar bestraffen.

Vier eeuwen geleden lieten de propagandisten van de Verlichting zich door het rationele ‘vrijdenken’ leiden, een op wetenschap en logica gestoelde denkwijze. Zij keurden dogmatisch autoriteitsgeloof af, wezen op misbruik van het recht door kerk en staat en op heersende intolerantie en kwamen voor bepaalde grondrechten op.

Maar de heer Dijkhoff is geen oubollig verlichtingsdenker. Hij hangt een nieuw verlichtingsdenken aan dat stevig gegrond is in de politieke realiteit van 2018, met de geur van pragmatisme, maar met de smaak van identiteitspolitiek. Moderne verlichtingsdenkers zoals de heer Dijkhoff waarderen een sterker autoriteitsgeloof, juist gestoeld op de Nederlandse traditie en cultuur. Dat criminologen al decennia lang in internationaal verband laten zien dat om criminaliteit terug te dringen reïntegratie vanuit detentie beter werkt dan harder straffen, of dat sociaal-economische status een meer bepalende factor is voor het verklaren van crimineel gedrag dan gebied van herkomst, is kennelijk iets voor ouderwetse verlichtingsdenkers.

Nee, het nieuwe verlichtingsdenken kiest er voor om de armen in probleemwijkenwijken te bedreigen met financiële sancties om hen zo te dwingen te betalen voor kinderopvang en hen hiermee de Nederlandse taal, traditie en cultuur te laten omarmen. Driehonderd jaar geleden werd in plaats hiervan juist gestreden voor het rechtsgelijkheidsbeginsel en het wegnemen van de tirannie van traditie en armoede.

Zijn ingediende verlichtingsplan heeft weinig kans van slagen door de tegenreacties van andere politici. ‘Cynisch’ noemde hij die. Het zal hem goed doen te weten dat mensen in achterstandswijken nu reeds gestraft worden voor het niet meedraaien in de samenleving, en wel door discriminatie op de arbeids- en woningmarkt. Ook hun crimineel gedrag wordt vanwege hun slechte culturele aanpassingsvermogen strenger bestraft dan vergelijkbare vergrijpen door mensen zonder migratie-achtergrond. Leve de vooruitgang, leve de Verlichting!