Tijd voor een beter Van Dale woordenboek

Josien Arts

30-11-2018

Beste redactie,

Bedankt voor jullie langverwachte antwoord op mijn brief. Redacteur Hans de Groot schrijft dat jullie “het als de taak van het woordenboek [zien] om het feitelijk taalgebruik te registreren.” Dat begrijp ik, maar de vraag is: wiens taalgebruik betreft dit? En, minstens even belangrijk, van wie niet? Ik heb bijvoorbeeld nog nooit gehoord van sommige woorden en zinnen die jullie als synoniem, hyponiem of voorbeeldzin weergeven.

Jullie schrijven dat het aantal hits op Google een indicatie geeft van het hedendaags gebruik van woorden en dat jullie pas een compleet beeld geven van de taal als jullie woorden met veel hits opnemen in het woordenboek (met 100.000 hits als voorbeeld van “veel”). Voor de woorden en uitspraken die ik niet ken, heb ik het aantal hits op Google opgezocht:

Gleufdier (21.200 hits)
Mevroi (23.100 hits – dit woord kent Microsoft Office Word overigens ook niet)
Turbotrut (9.410 hits)
Vrouwen bloot, handel dood (30.400 hits – deze uitspraak is bovendien te vinden op de website onbekende Nederlandse uitspraken. Geen van de hier weergegeven onbekende uitspraken over mannen, zoals: “Je moet niet de rijkste man van het kerkhof willen zijn”, vind ik in jullie woordenboek onder ‘man’ terug)

Nu kan het zijn dat deze uitspraken “opnieuw actueel” zijn, zoals jullie schrijven, maar ook dat is mij bij deze voorbeelden niet bekend. Wat ik wel weet, is dat er op verschillende plekken gesproken wordt over een heropleving van het feminisme of een vierde feministische golf (zie ook bijvoorbeeld hier en hier), maar “een feministische vrouw” zie ik in uw woordenboek niet terug – evenals “een feministische man” bij het woord ‘man’ overigens.

Jullie schrijven ook dat je “het woordenboek [moet] kunnen gebruiken als je oudere teksten leest, bijvoorbeeld de roman van Vestdijk, De dokter en het lichte meisje uit 1951. Je moet dan ergens kunnen opzoeken wat ‘licht’ in deze context betekent.“ Ook dat begrijp ik, maar wederom is jullie selectie opvallend, want, wat dachten jullie van De vrouw als eunuch, het boek van Germaine Greer uit 1970? Of Herinneringen van een onafhankelijke vrouw van Annie Salomons uit 1915? Of Vrouwen-kruistocht van Jo van Ammers-Küller uit 1930? Of De gebroken vrouw van Simone de Beauvoir uit 1967? En als ik wil weten wat “rooie vrouwen” zijn, kan ik dan bij jullie terecht?

Kortom, ik zie wel ruimte voor verbetering.

Om jullie te helpen “feitelijk taalgebruik te registreren”, “uitspraken die opnieuw actueel zijn” weer te geven en het woordenboek bruikbaar te laten zijn bij “het lezen van oudere teksten”, heb ik een lijstje gemaakt met suggesties voor synoniemen, hyponiemen en voorbeeldzinnen voor het woord ‘vrouw’. Doe er jullie voordeel mee:

  • Selfmade woman (91.800 Nederlandstalige hits)
  • Een feministische vrouw (het woord feminist heeft 128.000.000 Nederlandstalige hits op Google)
  • Een vrouw van de wereld zijn (“vrouw van de wereld” heeft 1.220.000 hits, vergelijkbaar met “man van de wereld”, 1.290.000 hits, één van jullie voorbeeldzinnen bij het woord ‘man’)
  • Kleren maken de vrouw (57.400 hits en een verwijzing naar het boek van Hella Haasse, 1947)
  • Een onafhankelijke vrouw (6.490.000 hits en een verwijzing naar het boek van Annie Salomons, 1915)
  • Rooie vrouwen (214.000 hits en de naam van de vrouwenorganisatie van de Nederlandse Partij van de Arbeid)
  • Een stoere vrouw (6.840.000 hits, zie ook ‘Gewoon stoer!’ van Margriet)
  • Een trotse vrouw (1.180.000 hits)
  • Een statige vrouw (248.000 hits)
  • Een succesvolle vrouw (15.500.000 hits)
  • Vrouwe Justitia (700.000 hits)

Ik nodig hierbij graag iedereen uit om te helpen het Van Dale woordenboek te verbeteren door suggesties te doen voor alternatieve synoniemen, hyponiemen, uitspraken en voorbeeldzinnen m.b.t. het woord ‘vrouw’. Mailen kan via: https://www.vandale.nl/contact.